Trigliserit nedir?
Trigliserit nedir?
Trigliserit (triasilgliserol ya da triasilgliserit şeklinde de bilinir) gliserol (gliserin) ve üç yağ asidinden oluşan bir esterdir. Bitkisel ve hayvansal yağların ana bileşenidirtrigliserit
Kimyasal Yapısı
Trigliseritler CH2COOR-CHCOOR'-CH2-COOR" olarak gösterildiğinde R, R', ve R" uzun alkil zincirlerdir; Trigliseriti oluşturan yağ asitleri RCOOH, R'COOH and R"COOH'nin üçü de aynı, üçü de farklı, ya da sadece ikisi aynı olabilir.
Doğal trigliseritlerde rastalanan yağ asitlerinin zincir uzunlukları 3 ila 22 karbon atomu uzunluğu arasında değişebilmekle birlikte 16 ve 18 en yaygın uzunluktur. Bazı maddelerde daha kısa zincirler de olabilir (tereyağdaki 4 karbonlu butirik asit gibi). Genelde hayvan ve bitkilerdeki yağ asitleri Acetyl CoA'dan sentezlendikleri için zincir uzunlukları çift sayılıdır. Buna karşın bakteriler tek sayılı ve dallı zincirli yağ asitleri sentezleyebilirler. Dolayısıyla, geviş getiren hayvanların yağında, bu hayvanların işkembelerinde bulunan bakterilerin etkisiyle oluşan dallı zincirli yağ asitlerden önemli miktarda bulunur.
Metabolizması
Trigliseritler enerji kaynağı olarak metabolizmada önemli rol oynarlar. Karbohidratlar ve proteinlerin iki katı enerji taşırlar (9 kalori/g). İnce barsakta trigliseritler, lipaz enzimleri ve safranın etkisiyle gliserol ve yağ asitlerine ayrışırlar, bunlar da kana geçer. Kanda, gliserit ve yağ asitlerinin biraraya gelmesiyle trigliseritler yeni baştan oluşlinkar ve lipoproteinlere katılırlar. Lipoproteinler, diğer fonksiyonlarının yanı sıra, yağ hücreleriyle diger hücreler arasında (trigliserit moleküllerinin parçası olarak) yağ asitleri taşımaya da faydalar. Vücuttaki çoğu hücre, gereksinimlerine bağlı olarak yağ asitlerini ya salgılar ya da içine alır. Yağ hücreleri ilaveten trigliseritleri sentezleyip depolama yetenegine yöneticitirler. Vücut, enerji kaynağı olarak yağ asitlerine ihtiyaç duyduğunda, glukagon hormonunun verdiği işaret üzerine, hormon duyarlıklı lipaz enzimi trigliseritleri yağ asitlerine parçalar.
Beyin, yağ asitlerini enerji kaynağı olarak kullanamaz, bu yüzden bu organda trigliseritler parçalandığında ortaya çıkan gliserol yakıt olmak için glikojene dönüştürülür. Beynin yakıt gereksinimi bedenin geri kalanın gereksinimini aştığı durumda aynı tepki yağ hücrelerinde de gerçekleşir.
Hastalıklarda rolü
İnsan bedeninde kanda yüksek trigliserit seviyesi ile ateroskleroz, ve bundan dolayı koroner kalp hastalıkları ve inme arasında ilişki olduğu gösterilmiştir. Ancak bu ilişki LDL/HDL oranının olumsuz etkisi kadar yüksek değildir. HDL-kolesterol düzeyleri ile trigliserit düzeyi arasındaki ters ilişki, yüksek trigliseridin taşıdığı riski kısmen açıklar.
Yüksek trigliseritin neden olduğu hastalıklar arasında pankreatit de bulunur.
Trigliserit düzeylerinin düşürülmesi
Trigliserit düzeylerini düşürmek için egzersiz ve temel (essential) yağ asitleri içeren düşük karbohidrat diyet verilir. Bunların etkisiz olduğu durumlarda fibrat, niasin ve bazı statin türü ilaçların kullanımı makul bulunmuştur. Alkol kullanımı trigliserit düzeylerini yükseltir.
Endüstriyel kullanımları
Biodizel imalatı sırasında trigliseritler transesterleşme reaksiyonsi ile parçalarına ayrışırlar. Yağ asitlerinin sonradan etanol ya da metanol ile birleştirilmesi ile ortaya çıkan monoalkil esterler dizel motorlarında yakıt olarak kullanmak mümkün. Gliserin ise gıda ve ilaç sanayisinde kullanılır.
Boyanmaları
Biyojik araştırmalarda yağ asitleri, trigliseritler, lipoproteinler ve diğer lipitler, yağda çözünebilen boyalar ile renklendirilir. Sudan IV, Oil Red O, ve Sudan Black B gibi boyalar yardımıyla bir hücre ya da dokudaki belli bir yağ türünün varlığı gösterilebilir.
Yorumlar
Yorum Gönder